Górnictwo rud metali w okolicy Dziećmorowic

Kopalnie i sztolnie bogatego w wyrobiska obszaru Gór Sowich - od Świebodzic do Żdanowa.
Wiadomość
Autor
Awatar użytkownika
Slaworow
Administrator
Posty: 742
Rejestracja: 10 lip 2015, 14:40

Górnictwo rud metali w okolicy Dziećmorowic

#1 Post autor: Slaworow » 12 lip 2015, 18:16

Okolice Dziećmorowic to jeden z większych na Dolnym Śląsku skupisk starych kopalń. Jest to swego rodzaju osobny ośrodek górniczy względem Srebrnej Góry czy Wałbrzycha. Jak piszą E. i Z. Piątek, pierwsze roboty górnicze na tym obszarze prawdopodobnie mogły być prowadzone na przełomie XIV i XV wieku i zostały przerwane w okresie wojen husyckich (1419 - 1436). Kolejny okres rozwoju górnictwo w okolicy Dziećmorowic przeżywało w II połowie XVI wieku.

W XVII wieku Śląsk dostał się pod panowanie Habsburgów i niestety bardzo mało wiadomo na temat górnictwa tego okresu. Dopiero początek XVIII wieku dostarcza dokumentów i poświadczeń na mocy których można stwierdzić, że w okolicy Dziećmorowic wciąż funkcjonowało górnictwo. Działalność górnicza została przerwana wraz z wybuchem wojen śląskich, wygranych przez Prusy. Nowi władcy próbowali przystąpić do wznowienia prac w kopalniach, lecz poza kilkoma przypadkami nie udało się to w dłuższym okresie. Pojedyncze próby uruchamiania kopalń w okolicy podejmowano aż do końca XIX wieku. Z tego okresu największe przedsięwzięcie miało miejsce w latach 1856 - 1864, kiedy to G. Kramsta, przedsiębiorca ze Świebodzic, otrzymał koncesję na wybieranie rud polimetalicznych na obszarze kilku dawnych kopalni w okolicy Dziećmorowic. Do dziećmorowickich kopalń wrócono dopiero po 1945 roku, otwierając na bazie starych wyrobisk kopalnię uranu, która funkcjonowała do lat 50-tych. Obecnie terenem tym interesują się firmy zajmujące się poszukiwaniem i rozpoznaniem złóż pierwiastków rzadkich i promieniotwórczych.

Kopalnie w Dziećmorowicach - podobnie zresztą jak na całym obszarze Sudetów - funkcjonowały zazwyczaj bardzo krótko. Długość funkcjonowania poszczególnych kopalni rzadko przekraczała kilkanaście lat - zazwyczaj było to kilka lat. Miały na to wpływ przede wszystkim stosunkowo ubogie złoża, które szybko wyczerpywały się. Ponadto drążenie chodników podążających za żyłami kwarcowo - barytowymi w utworach gnejsowych - a w takich warunkach występuje okruszcowanie polimetaliczne w rejonie Dziećmorowic - powodowało zwiększone koszty utrzymania ruchu. Gnejs jest skałą twardą, wobec czego trudniej było drążyć chodniki i dłużej to trwało. Koszty działalności nie spadały, wręcz przeciwnie - coraz więcej wydawano na drewno, narzędzia i pensje dla górników. Niejednokrotnie ze względu na zadłużenie i brak środków po pewnym czasie konieczne było zaprzestanie działalności kopalni jeszcze zanim wyeksploatowano żyłę. Do takich kopalń wielokrotnie później wracano, stąd pojawiające się co jakiś czas próby ponownego uruchomienia górnictwa.

W okolicy działało w różnych okresach kilkanaście kopalń, często kilka w jednym momencie. Zdarzało się też, że po latach uruchamiano ponownie starą kopalnię wykorzystując do tego stare wyrobiska. W nawiasie podano przybliżone daty funkcjonowania poszczególnych wyrobisk.

Gabe Gottes (? - 1459, 1711 - 1714 - ? - 1740, 1764 - 1769, 1782 - 1785)
Johann Georg (? - 1574 - 1576 - ?)
Himmlische Heer (? - 1581), 1783 - 1785)
Kaiser Heinrich (? - 1714 - 1740 (?) )
Goldene Fortuna (? - 1714 - 1740 (?) )
Kaislicher Adler (? - 1714 - 1740 (?) )
Wilhelm Heinrich (1772 - 1778)
Consolidirte Gut Glück (1856 - 1864), w skład której wchodziły kopalnie i pola górnicze:
  • Maria - Dorotee (1856 - 1864)
    Himmelfahrt (1856 - 1864)
    Schwarzwaldauer Segen (1856 - 1864)
    Eintracht (1856 - 1864)
    Haus Hohenzollern (1856 - 1864)
    Leopold Wilhelmine (1856 - 1864)
    Neufang (1856 - 1864)
    Friedrich Wilhelm (1856 - 1864)
Himmelfurst (II poł. XIX wieku)
Samson (II poł. XIX wieku)
Kupfergraben (?)

Literatura
Eufrozyna i Zygfryd Piątek, Górnictwo rud metali w Górach Sowich, wyd. Studio Artystyczno-Reklamowe "TAK", Wrocław 2000, s. 78 - 86.
T. Dziekoński, Wydobywanie i metalurgia kruszców na Dolnym Śląsku od XIII do połowy XX wieku, Wrocław 1972, s. 315 - 317.

Tematy powiązane:
Kopalnia Kaiser Heinrich w Dziećmorowicach
Dziećmorowice - kopalnia w środku wsi
Załączniki
Dziecmorowice-geolog.jpeg
Kopalnie i żyły polimetaliczne zaznaczone na niemieckiej mapie geologicznej
Dziecmorowice-geolog.jpeg (4.61 MiB) Przejrzano 1160 razy

Awatar użytkownika
Slaworow
Administrator
Posty: 742
Rejestracja: 10 lip 2015, 14:40

Re: Górnictwo rud metali w okolicy Dziećmorowic

#2 Post autor: Slaworow » 14 lip 2015, 14:05

Jeszcze jedna ciekawa mapa, prezentująca pola górnicze i żyły w rejonie Dziećmorowic, Bystrzycy Górnej i Witoszowa. Zamieszczam w całości. Plik ściągnięty ze strony muzeum-kupiectwa.pl
Załączniki
Dziecmorowice.jpg
Źródło: muzeum-kupiectwa.pl
Dziecmorowice.jpg (1.42 MiB) Przejrzano 1154 razy

ODPOWIEDZ

Wróć do „Górnictwo Gór Sowich”