Kopalnia gipsu koło Nawojowa Śląskiego

Kopalnie i sztolnie Gór Izerskich, Pogórza Izerskiego, rejonu Szklarskiej Poręby, Lubania i Nowogrodźca.
Wiadomość
Autor
Awatar użytkownika
Slaworow
Administrator
Posty: 743
Rejestracja: 10 lip 2015, 14:40

Kopalnia gipsu koło Nawojowa Śląskiego

#1 Post autor: Slaworow » 17 kwie 2016, 18:48

Na południowy zachód od Nowogrodźca, na terenie przysiółka Słowiany należącego do wsi Nawojów Śląski, znajduje się opuszczona podziemna kopania gipsu. Obiekt dostępny jest szybem i niestety z tego powodu eksploracja możliwa jest tylko dla nurków, przy czym należy podkreślić, że nurkowanie w tym miejscu nie należy do łatwych ani stuprocentowo bezpiecznych.

O historii kopalni wiadomo bardzo niewiele - zachowało się stosunkowo mało materiałów dotyczących funkcjonowania zakładu górniczego z lat, gdy trwało wydobycie, a już w szczególności informacje pochodzące z okresu tuż przed zakończeniem II wojny światowej ocierają się o domysły i przypuszczenia. Jednocześnie tajemniczość tego wyrobiska potęguje fakt, że obiekt nigdy do końca nie został wyeksplorowany, co jest spowodowane tym, że mogą go penetrować tylko nurkowie.

Kopalnia gipsu została założona w tym miejscu w 1876 roku. Na obmurzu jedynego drożnego szybu udostępniającego kopalnię
zachowała się data z sierpnia 1876 roku. Kopalnię miał założyć niejaki Hänschke - radca handlowy z Wałbrzycha. Przedsiębiorstwo funkcjonowało pod nazwą Hänschke & Comp. Nie wiadomo czy wydobycie prowadzono w sposób nieprzerwany, czy kopalnia miała jakieś przestoje, bowiem kolejne ponad 50 lat czasu przykrywa mrok historii. Dopiero z 1928 roku pochodzi informacja dzięki której wiadomo, że kopalnia na pewno funkcjonowała w drugiej połowie lat 20. XX wieku. W 1928 roku właścicielem kopalni byłą firma Ernst Süßmilch GmbH, a roczne wydobycie wynosiło 15 - 20 tys. ton gipsu. Kopalnia zakończyła działalność w 1937, rzekomo z powodu katastrofy górniczej w wyniku której obiekt został zalany. Od tamtej pory prawdopodobnie nie podejmowano w kopalni żadnych prac.

Pewna doza tajemnicy wiąże się z tym obiektem, a związana jest z okresem II wojny światowej. Obiekt ten został umieszczony na liście Wicherta - według informacji z tego źródła do podziemnych wyrobisk miała zostać przeniesiona produkcja gumy syntetycznej zakładów Continental - głównego dostarczyciela ogumienia w okresie wojennym. Rozkaz przygotowania obiektu i zlokalizowania tam fabryki wydał 23 grudnia 1944 roku Edmund Geilenberg - obiekt nosił kryptonim "Hummer" (Homar). Prac najprawdopodobniej nie rozpoczęto, bowiem już 22 lutego 1945 roku mowa jest o wygaszeniu obiektu, co jest najpewniej związane ze styczniową ofensywą Armii Czerwonej, w wyniku której wojska radzieckie bardzo szybko znalazły się na terytorium Dolnego Śląska a akurat w okolicy Lubania i Nowogrodźca doszło do ciężkich walk. Niemniej jednak pojawiają się świadkowie którzy twierdzą, że pewne prace w kopalni zdążono przeprowadzić - mieli tego dokonać między innymi francuscy i radzieccy jeńcy na początku stycznia 1945 roku. Tragiczny wątek tej historii jest taki, że ludzi tych w momencie ewakuacji zakładu podobno zostawiono na dole na pewną śmierć w zalewanym wodą wyrobisku.

Kopalna była udostępniana trzema szybami. Nie posiadała sztolni odwadniającej, ponieważ jej chodniki położone są głęboko pod poziomem lustra wody rzeki Kwisy. Obecnie dostępny jest tylko jeden szyb - dawny szyb główny kopalni o wymiarach 2 x 4 metry i nieznanej głębokości, prawdopodobnie przekraczającej 40 metrów. Wiadomo że kopalnia posiadała przynajmniej jeden poziom znajdujący się na głębokości 32 metrów od zrębu szybu - poziom ten został częściowo wyeksplorowany przez Grupę Nurków Jaskiniowych działających przy PZA w 2009 roku. Istnienie dalszych poziomów jest prawdopodobne, lecz głębsza eksploracja szybu utrudniona jest przez zalegające w rurze szybowej resztki drewnianej obudowy i konstrukcji szybu.

To, co można również powiedzieć na pewno, to jest że kopalnia posiadała bardzo rozbudowany system wyrobisk, rozciągających się od szybu głównego w kierunku północno-zachodnim. Jest to z pewnością jeden z największych na Dolnym Śląsku dostępnych obiektów do nurkowania, a może nawet i największy.


Obszerna relacja z prac eksploracyjnych oraz bardziej szczegółowa historia obiektu znajduje się w starych numerach "Odkrywcy" (patrz literatura niżej). Nie wrzucam skanów ponieważ numery te są stosunkowo łatwe do znalezienia w internecie.


Literatura:
- Orlicki Łukasz, "Homar" na tacy, Odkrywca nr 5 (124) maj 2009, s. 4 - 6
- Orlicki Łukasz, "Homar" na tacy (cześć 2), Odkrywca nr 6 (125) czerwiec 2009, s. 6 - 8
- Orlicki Łukasz, Tajemnica "Homara", Odkrywca nr 11 (130) listopad 2009, s. 7 - 10
- Orlicki Łukasz, Tajemnica "Homara" część 4 - trójkąt bermudzki, Odkrywca nr 1 (144) styczeń 2011, s. 3 - 7
Załączniki
Nowogrodziec - Gipswerk.JPG
Nowogrodziec - Gipswerk.JPG (421.46 KiB) Przejrzano 1755 razy

Awatar użytkownika
Slaworow
Administrator
Posty: 743
Rejestracja: 10 lip 2015, 14:40

Kopalnia gipsu koło Nawojowa Śląskiego

#2 Post autor: Slaworow » 17 kwie 2016, 18:50

Kilka filmików z prac oraz nurkowania w kopalni

[youtube]https://www.youtube.com/watch?v=6jO67sp4ml4[/youtube]

[youtube]https://www.youtube.com/watch?v=hv-Zgg-PMhQ[/youtube]

[youtube]https://www.youtube.com/watch?v=h7yZuUbad7M[/youtube]

geolog

Kopalnia gipsu koło Nawojowa Śląskiego

#3 Post autor: geolog » 17 kwie 2016, 18:54

Mimo kilku nurkowań spenetrowano stosunkowo niedużo -
do rozwiązania jest tu wiele problemów m.in.
te 2 korytarze na wschód -
jeden z torowiskiem wznosi sie - wyglada jakby był
dawna upadową transportową z powierzchni.
Najwieksze perspektywy wg planów kopalni wiążą
sie jednak z zachodnią, spenetrowana częścia kopalni
ale dostep dalej jak na razie w 2 miejscach blokuja
mury z cegieł.
Przyznam sie że choc nie jestem miłosnikiem "Odkrywcy"
to ten artykuł i wczesniejsze o tej kopalni jest pasjonujacy.

cavediver

Kopalnia gipsu koło Nawojowa Śląskiego

#4 Post autor: cavediver » 17 kwie 2016, 18:54

Wygląda super.
Są jakieś postępy czy temat utknął?

Aust
Posty: 95
Rejestracja: 13 wrz 2015, 23:07

Kopalnia gipsu koło Nawojowa Śląskiego

#5 Post autor: Aust » 17 kwie 2016, 18:55

utkną.

Geolog
Posty: 27
Rejestracja: 26 lis 2016, 23:10

Kopalnia gipsu koło Nawojowa Śląskiego

#6 Post autor: Geolog » 03 gru 2016, 12:50

Szkic przenurkowanych ciągów...
Załączniki
homar4.jpg
homar4.jpg (100.93 KiB) Przejrzano 1472 razy

ODPOWIEDZ

Wróć do „Górnictwo Gór i Pogórza Izerskiego”