[Miedzianka] Pole Środkowe (Mittelfeld)

Górnictwo w Miedziance, Ciechanowicach, Mniszkowie i Przybkowicach od najdawniejszych do współczesnych czasów.
Wiadomość
Autor
Awatar użytkownika
Slaworow
Administrator
Posty: 743
Rejestracja: 10 lip 2015, 14:40

[Miedzianka] Pole Środkowe (Mittelfeld)

#1 Post autor: Slaworow » 10 paź 2015, 23:47

Pole Środkowe (zwane też Centralnym) Miedzianki rozciągało się między wschodnimi granicami miasta (rozpoczynając się właściwie za uskokiem, który nieopodal wschodnich granic Miedzianki biegł w kierunku południowym) a rejonem Ciechanowic, konkretniej potokiem Orla, płynącym w dolince nieopodal wsi górniczej Orlina (Orlinek), wpadającym do Bobru. Dalej na wschód za tym potokiem rozpoczynało się Pole Wschodnie. Od południa granicę wyznacza właściwie wspomniana wieś Orlina, choć kilka wyrobisk, znajdujących się dalej na południe od drogi Orlina - Przybkowice także włącza się do obszaru Pola Środkowego.

Górnictwo w tym rejonie rozwijało się podobnie jak na sąsiednim Zachodnim Polu. Jeszcze w czasach zamierzchłych zbudowano tu kilka kopalń, które następnie w toku burzliwych dziejów kilkakrotnie przerwały prace, najczęściej z powodu wojen i zarazy, ale nie rzadko też z powodu wyczerpywania się złóż. Często po dekadach powracano do starych wyrobisk, przystosowując je do wznowienia wydobycia, by za pomocą nowych technologii (głównie urabiania skał i odwadniania) móc zejść głębiej z eksploatacją i na nowo podjąć wybierkę zarzuconego przed laty złoża.

Podział na cztery pola górnicze (właściwie bardziej prawidłową nazwą byłoby tu: rejony wydobywcze) brał się m.in. z zaszłości historycznych, bowiem w czasach odległych Miedzianka i Ciechanowice należały administracyjnie do dwóch różnych księstw. Swego czasu w obu miejscowościach funkcjonowały odrębne urzędy górnicze. Podział ten utrzymywał się także później, a wiązało się to być może z faktem, że kopalnie tych czterech rejonów nie były ze sobą połączone, a wydobycie na każdym polu funkcjonowało w zasadzie oddzielnie, chociaż wiele wyrobisk górniczych na każdym z tych pól w pewnych okresach czasu miały często tego samego właściciela. Jednak wybierane żyły nie łączyły się ze sobą w na tyle bliskiej odległości, by opłacało się budować kosztowne przekopy. Należy dodać do tego mnogość szybów, które pozostawały po poprzednich kopalniach i które wykorzystywano ponownie, w związku z czym nie trzeba było więc szukać nowych dróg transportowych, wystarczyło bowiem udrożnić któryś szyb. Każdy z tych rejonów - i to jest pewnie kolejna cecha, która przemawiała za utrzymywaniem się podziału - funkcjonował niezależnie także w tym stopniu, że każdy posiadał własną sztolnię odwadniającą. Pole Zachodnie posiadało sztolnie odwadniające Einigkeit i Antoinette, Pole Centralne główną sztolnię dziedziczną zwaną sztolnią Miedziankowską (Kupferberger Stollen), natomiast Pole Wschodnie odwadniane było długą sztolnią Helene. Sztolnie te łączyły wszystkie główne wyrobiska rejonu górniczego, zapewniając sprawne odprowadzanie wody, oraz ułatwiając system transportowy.

Po II Wojnie Światowej w ramach prac poszukiwawczych za uranem odwodniono stare sztolnie i wyrobiska oraz udostępniono niektóre stare szyby. Udostępniono wtedy i odbudowano sztolnię Miedziankowską. Prace prowadzone były również na szybie Karsten (szyb numer 12). Jednak dokładny zakres prac oraz ich charakter jest nieznany. Eksploatację na Polu Środkowym przerwano stosunkowo szybko, ze względu na wybranie najlepszych złóż, brak kolejnych w zasięgu eksploatacji, oraz niską efektywność i opłacalność przedsięwzięcia (mimo, że odbywało się to w ramach gospodarki wojennej). Już pod koniec 1950 roku wstrzymano roboty górnicze na szybach Karsten i Hoffnung i jest to właściwie data kończąca okres wydobywania uranu na tym polu górniczym. Do 1952 roku przeprowadzano mimo wszystko jeszcze pewne prace poszukiwawcze, których efektem było powstanie na obszarze całego obszaru górniczego miedzianki ponad 9 km nowych wyrobisk, lecz brak informacji, ile z tej liczby przypada na Pole Środkowe - jeśli w ogóle coś.


Żyły:
- Louise
- Anton
- Neuer Trost
- Gelbes Trum
- Rotes Trum
- Hoffnung
- Weißes Trum
- Segen Gottes
- Felix
- Charlotte
- Entenpfuhl


Na Polu Centralnym ponadto funkcjonowało historycznie wiele kopalń, wybierających wymienione wyżej żyły główne lub pomniejsze, którym nazw nie nadano.

Sztolnie i kopalnie:
- Louise
- Anton
- Hoffnung
- Segen Gottes
- Felix
- Charlotte
- Entenpfuhl
- Gute Hoffnung
- Elisabeth Christine
- Gute Nachbarschaft
- Neue Hoffnung
- Fisler Grube
- Joseph Stollen
- Sarebda Stollen
- Hilfe Gottes


Prawdopodobnie istniały tu również kopalnie:
- Henriette
- Aushilfe
- Bergmannshoffnung



Pole Centralne obejmowało mniej więcej obszar ukazany na poniższej mapie, na której przedstawiono również przybliżone położenie niektórych sztolni i szybów. Dlatego też ich lokalizacji nie należy traktować jako dokładne koordynaty, tylko raczej jako wskazówka, co do rejonu ich historycznego położenia.
Kolorem czerwonym zaznaczono sztolnie, a kolorem niebieskim - szyby. Podano nazwy szybów według numeracji z okresu funkcjonowania kopalni uranu.
Gotykiem opisano ustalone historyczne nazwy poszczególnych szybów i sztolni. Niestety ze względu na zagęszczenie robót górniczych w tym rejonie właściwie nie sposób ustalić dokładnych nazw poszczególnych wyrobisk.
Miedzianka - Duża LIDAR - Pole Centralne.jpeg
Miedzianka - Pole Środkowe. Szyby i sztolnie
Miedzianka - Duża LIDAR - Pole Centralne.jpeg (1.09 MiB) Przejrzano 1325 razy
Obecny stan wyrobisk
Opracowania dotyczące wyrobisk górniczych Miedzianki, przedstawiające właściwie bilans prac na tym terenie, wymieniają liczbę ponad 40 km chodników górniczych na całym obszarze górniczym Miedzianki. Nie wiadomo ile z tej liczby przypada na Pole Środkowe. W związku z pracami przy eksploatacji uranu oczyszczono i przygotowano stare wyrobiska, m.in. szyb Karsten (szyb 12, dawny Segen Gottes), szyb Hoffnung (szyb 19) oraz prawdopodobnie też szyb Felix. Udrożniono również wyrobiska odchodzące od tych szybów, w tym sztolnię Miedziankowską. Dodatkowo wykonywano nowe przekopy i pędzono nowe chodniki.

Zastosowanie ówczesnych metod wydobycia przy prowadzeniu gospodarki rabunkowej z pewnością zmieniło charakter starych wyrobisk, zatracając ich oryginalny wygląd. Podobnie jak to miało miejsce na polach sąsiednich, wyrobisk górniczych nie zabezpieczano w sposób prawidłowy lub w ogóle tego nie robiono, w związku z czym również na obszarze tego pola występowały w bardzo dużym stopniu szkody górnicze, szczęście tylko, że nie znajdowało się tu żadne miasto, które trzeba by z tego powodu zburzyć. Z uwagi na te szkody należy sądzić, że stan wyrobisk w rejonach eksploatacji uranu będzie fatalny. Jedynie chodniki nie wykorzystywane podczas prac wydobywczych, nie przystosowane do transportu urobku, ruchu kopalni etc oraz znajdujące się w oddaleniu od chodników wydobywczych mogą zostać zachowane, choć nie ma co do tego pewności. Na obszarze Pola Środkowego wyrobiska występowały w dużym zagęszczeniu i niewielkiej odległości od siebie, co oznacza, że siłą rzeczy do działalności górniczej włączona była bardzo duża ilość chodników. To też oznacza, że całkiem spora ich ilość będzie zniszczona, lub zbyt niebezpieczna do eksploracji.

Kwestia zalania kopalni również występuje w tym rejonie. Główna sztolnia odwadniająca - Sztolnia Miedziankowska - jest obecnie niedostępna, jej wlot blokuje zawał. W związku z czym wyrobiska będą z pewnością zalane do poziomu wód gruntowych.

Wszystkie szyby tego pola są niedrożne. Zostały zasypane (bądź zabezpieczone) po likwidacji kopalni, bądź uległy samoistnemu zawaleniu.

Jeżeli chodzi o inne, mniejsze wyrobiska, których na tym polu górniczym było sporo, to niestety brak informacji na temat ich zachowania. Nie była co prawda prowadzona na nich eksploatacja uranu, lecz z pewnością były udostępnione w okresie badań geologicznych terenu, być może nawet wykonano w nich pewne roboty górnicze. Szyby i wyloty tych sztolni są obecnie zawalone. Jednak jest duże prawdopodobieństwo, że w tych wyrobiskach można by trafić na jakieś relikty dawnego górnictwa, ponieważ znajdowały się one poza obszarem eksploatacyjnym.


Perspektywy eksploracyjne
Jako że Sztolnia Miedziankowska była główną sztolnią odwadniającą i udostępniającą wszystkie ważniejsze kopalni Pola Środkowego, właściwie najrozsądniejszym byłoby udrożnić jej wlot, odwodnić wyrobiska i tą drogą dostać się do kopalni. Wlot sztolni jest obecnie zawalony, należałoby więc podjąć prace przy jego udrożnieniu. W przypadku Pola Środkowego, jako że wszystkie szyby i drogi dojścia do wyrobisk są zawalone, byłaby to jedyna szansa na dostanie się do wyrobisk. Sztolnia była w ruchu w okresie eksploatacji uranu, lecz w jej obrębie najprawdopodobniej nie prowadzono prac górniczych (ze względu na wcześniejsze wybranie wszystkich żył), także jej stan zachowania może być na tyle zadowalający, że da się po udrożnieniu dojść tą drogą w rejon starych kopalni Felix, Segen Gottes i Hoffnung. Przy okazji sama eksploracja tej sztolni może być bardzo ciekawa, ponieważ jest to jedna z najdłuższych sztolni rejonu Miedzianki. Niestety rozmiar prac, których należałoby się podjąć, będzie bardzo duży.

W temacie pozostałych wyrobisk sprawa przedstawia się podobnie. Znajdują się one najprawdopodobniej w dobrym stanie zachowania, lecz ich udrożnienie będzie również wymagało sporych sił i nakładów. Efekty mogą być jednak dobre, bowiem są to wyrobiska powstałe niejako na uboczu głównych działań eksploatacyjnych, toteż ich stan może być obiecujący. Niektóre z tych wyrobisk osiągały dość długie wymiary, jak np. sztolnia Charlotte. Łączną długość chodników mniejszych wyrobisk oszacować można na około 3 kilometry.


Podsumowanie
Obszar Pola Środkowego był eksploatowany w ramach wydobywania uranu w Miedziance, jednak na plus działa fakt, że roboty wtedy przeprowadzone zakończyły się bardzo szybko. Nieznany jest zakres prac i ich charakter, ani nawet ilość wydobytego urobku czy długość nowych chodników, oraz nie wiadomo jaki wpływ prace te wywarły na chodniki kopalniane. Stan zachowania poszczególnych partii podziemi również jest nieznany. Niemniej jednak perspektywy eksploracyjne są, lecz po uprzednim wykonaniu ciężkich i forsownych prac, polegających na udrożnieniu wlotu głównej sztolni dziedzicznej tego pola - sztolni Miedziankowskiej. Na dzień dzisiejszy sztolnia Miedziankowska jest jedyną perspektywiczną drogą wejścia do kopalni, bowiem wszystkie szyby, dochodzące do wyrobisk górniczych, są obecnie zawalone. Mimo, że Pole Środkowe zawierało pewną liczbę sztolni mniejszych wyrobisk, nie stwierdzono występowania takich którymi - po udrożnieniu - można by dostać się do wyrobisk głównych kopalni.

Kali_7
Posty: 215
Rejestracja: 30 gru 2015, 20:43

[Miedzianka] Pole Środkowe (Mittelfeld)

#2 Post autor: Kali_7 » 24 sty 2017, 22:09

plan sztolni nr 2 (Miedziankowskiej) z okresu poszukiwań uranu
Najprawdopodobniej już wtedy dalsze partie były niedrożne i nie zostały połączone z resztą wyrobisk Pola Środkowego. Długość wyrobisk z planu to około 900 m.
Załączniki
sztolnia nr 2.jpg
sztolnia nr 2.jpg (1.34 MiB) Przejrzano 981 razy

ODPOWIEDZ

Wróć do „Miedzianka i okolice”