Kopalnia ołowiu Dorothea w Janowicach Wielkich

Kopalnie i sztolnie bogatego w wyrobiska rejonu Gór Ołowianych
Wiadomość
Autor
Awatar użytkownika
Slaworow
Administrator
Posty: 742
Rejestracja: 10 lip 2015, 14:40

Kopalnia ołowiu Dorothea w Janowicach Wielkich

#1 Post autor: Slaworow » 21 lis 2015, 17:37

Kopalnia Dorothea znajduje się na północno-zachodnim stoku góry Brożyna (niem. Karls Berg), nieopodal Janowic Wielkich. Na kompleks kopalni składają się w sumie trzy sztolnie (Oberer, Mitteler i Tiefer Stollen), które powstawały w różnym okresie. Należy tu od razu nadmienić, że podobną nazwę nosiło wyrobisko leżące na południowym zboczu tej samej góry, którego wlot znajdował się nad Bobrem (jest to tzw. Tiefe Dorothea Stollen). Nie należy mylić tych dwóch wyrobisk.
Dorothea.JPG
Lokalizacja sztolni kopalni Dorothea
Dorothea.JPG (281.67 KiB) Przejrzano 1186 razy
Kopalnia Dorothea powstała na bazie starszych wyrobisk - jej sztolnie założono w miejscu występowania pingów pochodzących prawdopodobnie z XVI wieku. Nie wiadomo, kiedy powstały pierwsze wyrobiska w tym miejscu, jak również nie zachowały się do dzisiejszych czasów ani informacje o nazwie ani o właścicielach istniejących tu wcześniej kopalni. Do starych wyrobisk powrócono dopiero pod koniec XVIII wieku - i w zasadzie dopiero od tego momentu można powiedzieć coś konkretnego o tym miejscu.

Prawdopodobnie przed rokiem 1789 utworzono gwarectwo Dorothea, którego organizatorem był Hahn, przedsiębiorca i właściciel kopalń w Miedziance i Ciechanowicach. W 1789 roku gwarectwo uruchomiło roboty górnicze na istniejącej już starszej sztolni i zapadniętym szybie. W ciągu dwóch lat wyrobisko uporządkowano i udostępniono do prowadzenia robót górniczych. W 1791 roku rozpoczęto wydobycie, jednak - po wybraniu najbogatszych żył - z powodu niskiej opłacalności ekonomicznej kopalnię zamknięto w 1806 roku po kilkunastu latach działalności. Ponownie wyrobiskiem zainteresowano się w XIX wieku, przeprowadzając roboty poszukiwawcze.
IMG_2040.JPG
IMG_2040.JPG (1.05 MiB) Przejrzano 1186 razy
Kopalnia Dorothea najdłuższy udokumentowany okres działalności prowadziła w latach 1789 - 1806, licząc od rozpoczęcia robót przy udostępnianiu wyrobiska. Zachowały się natomiast niepełne dane o wielkości wydobycia oraz o robotach górniczych, które zostały przeprowadzone w ciągu tych 17 lat działalności. Stary szyb poprzedniej kopalni, który zaczęto oczyszczać w roku 1789, miał już 60 metrów głębokości oraz zaczątki chodników na czterech poziomach. Sztolnia, którą przystosowano do uruchomienia, osiągała wówczas 140 metrów długości, nie łączyła się jednak z wspomnianym szybem. Do połączenia brakowało około 20 metrów chodnika. Po ponownym uruchomieniu kopalni połączono szyb ze sztolnią wykonując przekop, dzięki czemu uzyskano lepsze przewietrzanie i grawitacyjne odwodnienie wyrobiska. W sąsiedztwie rząpia starego szybu rozpoczęto drążenie nowego, który osiągnął 40 metrów głębokości. Następnie przystąpiono do prac przy drążeniu nowej sztolni (tzw. Sztolni dolnej, później nazwaną Mitteler Stollen czyli "sztolnia środkowa"), które to zakończono w 1797 roku. Sztolnia osiągnęła długość około 300 metrów i razem ze sztolnią górną stanowiła jeden kompleks wyrobisk, połączonych szybem. W spągu sztolni rozpoczęto bicie kolejnego szybu, jednak nieznana jest jego ostateczna głębokość.

Urobek z kopalni transportowano sztolniami, przede wszystkim sztolnią dolną. Przy wlotach sztolni zbudowano infrastrukturę do sortowania i wzbogacania rudy. Gwarectwo posiadało również własną płuczkę.

Wnioskując na podstawie archiwalnych planów górniczych, całkowita długość wyrobisk sztolni środkowej wynosiła ponad 300 metrów, natomiast sztolni górnej od 150 do 180 metrów (lub nawet więcej). Sztolnia dolna nie rozwinęła się i pozostała krótkim kilkunastometrowym wyrobiskiem. Jednak całość razem z wcinkami i przekopami może dać nawet ponad 500 metrów wyrobisk. Nieznane są ponadto wielkości i zakres robót przeprowadzonych w latach 1907 - 1911. Z pewnością jest to jednak z największych kopalni w rejonie, dziś całkowicie niedostępna.


Przekrój z naniesionymi wlotami sztolni, wychodzącymi w dolinie Bobru. Porównanie wysokości wlotów sztolni nad poziomem doliny. Kolorem fioletowym zaznaczono wlot sztolni Dorothea:
bobersztolnie.png
bobersztolnie.png (373.92 KiB) Przejrzano 1186 razy
W okolicy Miedzianki, Ciechanowic i Janowic Wielkich znajduje się kilka wyrobisk, noszących nazwę Dorothea.


Bibliografia i źródła:
- Dziekoński Tadeusz, Wydobywanie i metalurgia kruszców na Dolnym Śląsku od XIII do połowy XX wieku, Ossolineum, Wrocław 1972
- Madziarz Maciej, "Cuprifodina in Montibus". O historii i pozostałościach dawnych robót górniczych w rejonie Miedzianki - miasta zrodzonego i unicestwionego przez górnictwo, [w:] Zagożdżon Paweł P., Madziarz Maciej, Dzieje górnictwa - element europejskiego dziedzictwa kultury, tom 3, Wrocław 2010
- Websky M., Uebersichts - Karte der Gruben und Gänge bei Kupferberg und Rudelstadt in Schlesien, 1855
- Situations - Plann von dem Kupferberger Erzterrain, 1857

Awatar użytkownika
Slaworow
Administrator
Posty: 742
Rejestracja: 10 lip 2015, 14:40

Kopalnia ołowiu Dorothea w Janowicach Wielkich

#2 Post autor: Slaworow » 21 lis 2015, 17:39

Na tym zdjęciu prezentuje się rozległa hałda sztolni środkowej (Mitteler Stollen, w niektórych publikacjach zwana Sztolnią dolną). Hałda porosła drzewostanem.
Załączniki
img1120w.jpg
img1120w.jpg (203.25 KiB) Przejrzano 1185 razy

ODPOWIEDZ

Wróć do „Góry Ołowiane”