Forum Eksploracyjne

Dawniej sztolnie.fora.pl
Dzisiaj jest 19 sty 2018, 16:28

Strefa czasowa UTC+01:00




Nowy temat  Odpowiedz w temacie  [ Posty: 1 ] 
Autor Wiadomość
Post: 19 mar 2016, 14:53 
Offline
Administrator
Awatar użytkownika

Rejestracja: 10 lip 2015, 14:40
Posty: 680
Wyrobiska północnego brzegu Gór Izerskich, tzw. Kamienickiego Grzbietu, od Małej Kamienicy i Kopańca aż do Czerniawy i Ulicka (Świeradów Zdrój), a w szczególności na odcinku Przecznica - Gierczyn - Krobica, związane były od XVI wieku z wydobyciem kobaltu, cyny, granatów oraz lokalnie miedzi. Głównym minerałem w złożu cyny w Gierczynie jest kasyteryt, oprócz którego występują także minerały miedzi, cynku i kobaltu.
Załącznik:
Krobica - Gierczyn - Przecznica.JPG
Krobica - Gierczyn - Przecznica.JPG [ 2.83 MiB | Przejrzano 891 razy ]

Geneza złoża jest niejasna, podobnie jego wiek. W kwestii wytworzenia się okruszcowania występują różne poglądy. Pierwszy, do reprezentantów którego zaliczali się dawni niemieccy badacze (G. Berg, H. Putzer), zalicza złoże do wytworów hydrotermalnych niskich temperatur, powstałe w wyniku intruzji granitów izerskich. Druga koncepcja wyraża pogląd, że wystąpienia minerału cyny są syngenetyczne z wkładką łupków ilasto-marglistych z domieszką glinu, bądź z wkładką ilasto-piaszczystą z domieszką łupków marglistych. Natomiast według najnowszych badań okruszcowanie cynonośne tworzą występujące w granitognejsach łupki cynonośne oraz łupki kwarcowo-łyszczykowo-chlorytowe, których miąższość wynosi od kilku do kilkudziesięciu metrów. Kasyteryt występuje w formie drobnych ziaren, które gromadzą się na peryferiach kwarcu, występującym w łupkach w formie drobnych żyłek. Obok kasterytu występują inne minerały rudne, jak chalkopiryt, piryt, pirotyn, aresnopiryt, galena, kobaltyn, antymonit i slaferyt. Przeprowadzone badania wskazują na hydrotermalne pochodzenie złoża.

Z działalnością górniczą były związane niemal wszystkie wsie, leżące u podnóża gór, jak Krobica, Gierczyn, Przecznica, Kotlina (będąca dawniej zapleczem kadrowym dla gierczyńskich kopalń), Mała Kamienica a także (choć o mniejszym znaczeniu) Świeradów Zdrój i Czerniawa (obecnie dzielnica Świeradowa Zdrój). Wydobycie cyny, z którym związana była większość powstałych tu kopalń, rozpoczęło się w XVI wieku. Legenda głosi, że w latach 1512 - 1517 złoże cyny zostało odkryte przypadkowo przez górników Jana Weise i Mateusza Söhnela, którzy dokonali tego podczas kopania studni. Pod koniec XVI wieku górnictwo cyny bardzo rozwinęło się - powstały kopalnie Die Drei Brüder (podobno najstarsza kopalnia w okolicy, pochodząca jeszcze z 1551 roku), Hundsrücken (założona w 1575 roku), Altvater (założona około 1575 roku), Morgenröthe oraz Reicher Trost. Nowe kopalnie powstawały aż do początków XVII wieku, kiedy to rozwój górnictwa na całym Dolnym Śląsku został brutalnie przerwany przez wojnę 30-letnią. Zniszczeniu ulegały miasta i wsie, a kopalnie ulegały splądrowaniu. Tereny sąsiednie wokół Świeradowa Zdrój i Mirska szczególnie mocno ucierpiały podczas działań wojennych.

Wojna 30-letnia spowodowała przerwanie działalności górniczej na następne dziesięciolecia. Dopiero w latach 1659 - 1665 działała w Gierczynie kopalnia miedzi Kupfer Zeche, a w latach 1667 uruchomiono ponownie starą kopalnię cyny Bartholomäus, która funkcjonowała do 1700 roku.

Kolejny rozruch górnictwa nastąpił dopiero po Wojnach Śląskich, kiedy to Dolny Śląsk przeszedł pod panowanie Prus. Od lat 50-tych XVIII wieku teren Gierczyna i Przecznicy wizytowała pruska komisja górnicza, mająca za cel ocenę stanu starych wyrobisk górniczych, przeprowadzenie badań i ponownie otwarcie kopalń. Cyna była bowiem cennym metalem o znaczeniu strategicznym. Dzięki staraniom Wyższego Urzędu Górniczego ponownie otwarto kopalnię Hundsrücken. Prawdziwym przełomem stało się odkrycie w 1769 roku mineralizacji kobaltowej w starej sztolni Granatenloch, znajdującej się w pobliżu Przecznicy. Dziś nie wiadomo która to kopalnia, ale przypuszczalnie byłą to Die Drei Brüder. Od tego momentu notuje się bardziej intensywny rozwój górnictwa, gdzie do wydobycia cyny doszło wydobycie cennego kobaltu - minerału używanego do produkcji m.in. farb, który do tej pory Prusy musiały importować zza granicy. 14 października 1769 roku założono kopalnię Maria - Anna w Przecznicy, która eksploatowała złoże do 1844 roku. Jednak ponieważ złoża cyny i kobaltu w Gierczynie i Przecznicy należy zaliczyć do raczej ubogich, nowo otwierane kopalnie dość szybko zakańczały swoją działalność.

Należy dodać, że powodem przerywania eksploatacji nie zawsze było wyczerpanie złoża - w sporej ilości przypadków było to wynikiem zalewania wyrobisk górniczych przez wody podskórne, których poziom jest tu bardzo wysoki. Odwadnianie wyrobisk stanowiło problem, ponieważ do tego celu budowano skomplikowane kunszty wodne (taki był np. w kopalni Maria - Anna) które do poruszania mechanizmów wymagały zasilania wodą, a mimo że tej było pod dostatkiem pod ziemią, to na powierzchni jej raczej brakowało. Jeśli więc warunki geologiczne na to pozwalały, budowano sztolnie odwadniające. Problem jednak pojawiał się, gdy z eksploatacją trzeba było zejść poniżej spągu sztolni dziedzicznej. Alternatywą było budowanie kunsztu wodnego lub budowa nowej sztolni wodnej o znacznej już długości. Taki ambitny projekt przedsięwzięto w latach 1783 - 1788, gdy za pomocą liczącej około 1,1 km długości sztolni chciano odwodnić głębiej położone wyrobiska kopalni Hundsrücken. W ten sposób powstał projekt budowy tzw. Śląskiej Sztolni Szczęśliwej (Schlesischer Glückstollen). Niestety, ze względu na trudności górnicze spowodowane m.in. napływem kurzawki oraz niestabilnością górotworu wykonano jedynie około 250 metrów wyrobiska, nie osiągając nawet okolic kopalni Hundsrücken.

W zasadzie wszystkie kopalnie cyny i kobaltu zakończyły działalność jeszcze przed końcem XVIII wieku. Wyjątkami są tu sztolnia Friedrich Wilhelm, która działała w latach 1793 - 1804, kompleks kopalni St. Johann, składający się ze sztolni St. Johann i sztolni Leopold - wyrobiska te funkcjonowały do 1816 roku (przy czym sztolnia Leopold jest najpóźniej wydrążoną sztolnią w masywie, bo dokonano tego dopiero w 1811 roku) oraz kopalnia Maria - Anna, która zakończyła eksploatację dopiero w 1844 roku.

Ostatnim epizodem działalności górniczej tej części Gór Izerskich była próba uruchomienia kopalni Gierczyn w latach 1952 -1958. Kopalnia miała być zbudowana na bazie starych wyrobisk Hundsrücken i Reicher Trost przez przedsiębiorstwo Sudeckie Zakłady Górnicze. W latach 1953 - 1958 przeprowadzono pewne prace badawcze i udostępniające, jednak kopalni nie uruchomiono. W latach 70-tych po raz ostatni podjęto koncepcję ponownego podjęcia eksploatacji z rokiem 1978-1979, lecz ostatecznie nie doszło do wznowienia produkcji.


Historycznie w pasie Przecznica - Gierczyn - Krobica istniało co najmniej kilkadziesiąt wyrobisk. W nawiasach podano nazwy tych samych wyrobisk z różnych okresów oraz daty funkcjonowania:

- sztolnia Die Drei Brüder (1551, 1572, 1795)
- sztolnia Leopold (1811 - 1816)
- sztolnia St. Johann (Rungensche Stollen) (1576 - 1633, 1755, 1770, 1790 - 1803))
- sztolnia Schlesischer Glück (1783 - 1788)
- kopalnia Maria - Anna (1769 - 1844)
- kopalnia Friedrich Wilhelm (1793 - 1804)
- kopalnia Kupfer Zeche (1616 - 1618, 1659 - 1665)
- kopalnia St. Carol (Carl Zeche) (1774 - 1783)
- kopalnia Reicher Trost (XVI w - 1767, 1590 - 1591, 1760, 1939 - 1945)
- kopalnia Hundsrücken (1575, 1591, 1751 - 1756, 1783 - 1789, 1939 - 1945, 1953 - 1958)
- kopalnia Morgenröthe (Görlitzer Zeche, Süsette) (XVI w, 1772 - 1783)
- kopalnia Johannes Nepomuk (1784 - 1787)
- kopalnia Silberzeche (1787)
- kopalnia Morgenstern (?)
- kopalnia Hans Reichelt Zeche (1860)
- kopalnia Johannes Zug (?)
- kopalnia Uralte (?)
- kopalnia Altvater (1575)
- kopalnia Himmlisches Heer (?)
- kopalnia König David (?)
- kopalnia Judenfeind (?)
- kopalnia Johannes Sigmund (?)
- kopalnia Goldammernest (1741)
- kopalnia Jacob (1774 - 1781)
- kopalnia Palmstrauch (?)
- kopalnia St. Bartholomäus (1590 - 1591. 1667 - 1700, 1776)
- kopalnia Beschert Glück (1590 - 1591)
- kopalnia Haderzeche (1590 - 1591)
- kopalnia St. Urban (1590 - 1591)
- kopalnia St. Thomas (1590 - 1591)
- kopalnia Kauenloch (XVIII w.)
- kopalnia Unbekanntes Glück (XVIII w.)



Bibliografia:
- Madziarz Maciej, Sztuk Henryk, Eksploatacja rud cyny w Górach Izerskich: historia czy perspektywa dla regionu?, Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej nr 117, Studia i materiały nr 32, Wrocław 2006, s. 193 - 202
- Madziarz Maciej, Sztuk Henryk, Złoża rud cyny i kobaltu w Górach Izerskich w powojennych pracach geologiczno - poszukiwawczych na obszarze Ziem Zachodnich, Kopaliny, nr 2 (70) 2008, s. 35 - 43
- Rous Ivan, Přímé a nepřímé stopy hornické činnosti v městském terénu, Archeologia Technica 20, Brno 2008, s. 61 - 73
- Chojnacki Feliks, Górnictwo dawniej... Historia górnictwa w Górach Izerskich, Izery, nr 1 (1) 2008, s. 3 - 4
- Chojnacki Feliks, Górnictwo niedawno i teraz... Historia górnictwa w Górach Izerskich, Izery, nr 2 (2) 2008, s. 3 - 4
- Madziarz Maciej, Pozostałości dawnych kopalń rud kobaltu w rejonie Przecznicy na Dolnym Śląsku [w:] Zagożdżon Paweł, Madziarz Maciej (red.), Dzieje górnictwa - element europejskiego dziedzictwa kultury, Oficyna wydawnicza PWr, Wrocław 2008, s. 181 - 194
- Madziarz Maciej, Kopalnia "Gierczyn" - zapomniany epizod w historii górnictwa rud Ziem Zachodnich [w:] Zagożdżon Paweł, Madziarz Maciej (red.), Dzieje górnictwa - element europejskiego dziedzictwa kultury, Oficyna wydawnicza PWr, Wrocław 2008, s. 195 - 212
- Madziarz Maciej, Zadania i znaczenie sztolni w historycznej eksploatacji górniczej na przykładzie zachowanych wyrobisk dawnego górnictwa rud cyny i kobaltu okolic Gierczyna [w:] Zagożdżon Paweł, Madziarz Maciej (red.), Dzieje górnictwa - element europejskiego dziedzictwa kultury, tom 4, Oficyna wydawnicza PWr, Wrocław 2012, s. 245 - 272
- Madziarz Maciej, Mizera Andrzej, Dębkowski Rafał, Projekt "Rekultywacja obszarów zdegradowanych działalnością górniczą na terenie gminy Mirsk z utworzeniem ścieżki >>Śladami dawnego górnictwa kruszców<<" jako koncepcja kompleksowych działań w zakresie ochrony i wykorzystania dziedzictwa górniczego Dolnego Śląska [w:] Zagożdżon Paweł, Madziarz Maciej (red.), Dzieje górnictwa - element europejskiego dziedzictwa kultury, tom 4, Oficyna wydawnicza PWr, Wrocław 2012, s. 273 - 289
- Zagożdżon Paweł, Zagożdżon Katarzyna, Budowa geologiczna górotworu w dostępnych sztolniach rejonu Krobicy - Przecznicy [w:] Zagożdżon Paweł, Madziarz Maciej (red.), Dzieje górnictwa - element europejskiego dziedzictwa kultury, tom 4, Oficyna wydawnicza PWr, Wrocław 2012, s. 411 - 434
- Madziarz Maciej, Sztuk Henryk, Prace badawczo - inwentaryzacyjne stanowisk dawnego górnictwa kruszców jako element zabezpieczenia, ochrony i wykorzystania dziedzictwa górniczego Dolnego Śląska, Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej nr 135, Studia i materiały nr 42, Wrocław 2012, s. 163 - 178
- Kobylańska Malwina, Koncepcja rozwoju produktu turystycznego na przykładzie ścieżki turystyczno - dydaktycznej "Śladami dawnego górnictwa kruszców" w gminie Mirsk [w:] Zagożdżon Paweł, Madziarz Maciej (red.), Dzieje górnictwa - element europejskiego dziedzictwa kultury, tom 5, Oficyna wydawnicza PWr, Wrocław 2013, s. 111 - 123
- Madziarz Maciej, Ścieżka turystyczno - dydaktyczna "Śladami dawnego górnictwa kruszców" jako alternatywa wobec postępującej degradacji historycznych obiektów górniczych na Dolnym Śląsku [w:] Zagożdżon Paweł, Madziarz Maciej (red.), Dzieje górnictwa - element europejskiego dziedzictwa kultury, tom 5, Oficyna wydawnicza PWr, Wrocław 2013, s. 229 - 244


Zgłoś ten post
Na górę
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
Nowy temat  Odpowiedz w temacie  [ Posty: 1 ] 

Strefa czasowa UTC+01:00


Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość


Nie możesz tworzyć nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Przejdź do:  
cron
Technologię dostarcza phpBB® Forum Software © phpBB Limited
Polski pakiet językowy dostarcza phpBB.pl