Earth nature field

Piwnice dworu Stadnickich w Dąbrówce Starzeńskiej

Obiekty w całej Polsce.
Mikebanik
Posty: 216
Rejestracja: 21 wrz 2019, 5:42

Piwnice dworu Stadnickich w Dąbrówce Starzeńskiej

Post autor: Mikebanik »

"... Najstarszą częścią założenia był istniejący od 2 ćw. XVI w. murowany kamienno-ceglany budynek dworu (curia) zbudowany przez Stanisława i Stanisława Mateusza Stadnickich. Ta renesansowa siedziba o charakterze willi włoskiej została wzniesiona na planie prostokąta. Budynek miał dwie izby i nakryty był dachem wykonanym z gontu, a całe założenie otoczone było pierwotnie wałem ziemnym. Równocześnie z siedzibą Stadnickich powstało pierwsze założenie ogrodowe, o czym świadczy fakt, że dwór miał widokową loggię skierowaną na wschód.
W 2 poł. lat 20. XVII w. istniejący dwór został włączony w obręb powstającego zamku, którego fundatorem był Stanisław Stadnicki, syn Stanisława Stadnickiego zwanego Diabłem, stanowiąc odtąd pn.-wsch. część założenia zamkowego. Fortalicja została rozplanowana na rzucie czworoboku i pierwotnie miała dwie baszty, które zostały wzniesione na planie kwadratu z kamienia i cegły.
W latach 20. XVII w. na wschód od zamku założony został ogród kwaterowy typu włoskiego, który od strony pn., wsch. i pd. otoczony był wałem ziemnym, pełniącym w okresie nowożytnym istotną rolę w systemie obronnym całego założenia. W 1788 r. ogród ten miał powierzchnię 1,6ha. Stary dwór przetrwał w części do 1938 r. kiedy to za zgodą Urzędu Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Lwowie dokonano jego wyburzenia. Dopiero w 3. ćw. XVII w. ówczesny właściciel dóbr dąbrówkowskich. Jan Czartoryski, wzniósł małą basztę w pd.-wsch. narożniku fortalicji oraz kurtynę od strony południowej. W ten sposób powstało północne skrzydło założenia, a zamek w Dąbrówce osiągnął swój ostateczny kształt istniejący w okresie wczesnej nowożytności.
W latach 90. XVIII w. popadający w ruinę zamek zakupił Piotr Starzeński. Na przełomie XVIII i XIX w. Starzeńscy dokonali generalnego remontu i przebudowy istniejącego zamku, przekształcając zachodnie jego skrzydło w założenie mieszkalno-rezydencjonalne. Ostatnią gruntowną przebudową były prace przeprowadzone w poł. XIX w. przez Wojciecha Kajetana Starzeńskiego.
W latach 1906-1908, z inicjatywy Julii z Komorowskich Starzeńskiej, powstała murowana, neoromańska kaplica grobowa, pełniąca rolę mauzoleum rodziny Starzeńskich i zamykająca od południa aleję grabową.

W 1947 r. oddział UPA operujący na obszarze Pogórza Przemyskiego, dowodzony przez Mychajłę Dudę ps. „Hromenko”, obrabował, a następnie spalił zamek, który pozostawał odtąd niezamieszkany i popadł szybko w ruinę...

Lokalizacja założenia zamkowego była ściśle związana z jego walorami obronnymi, gdyż miejsce to otoczone było przez tereny podmokłe oraz dwa stawy założone na potoku Kruszelnica. Obecnie z dawnego zamku basztowo-bastejowego powstałego w XVII w. zachowały się ruiny dwóch baszt od strony północno-zachodniej i połudnowo-zachodniej wzniesione z kamienia i cegły o wymiarach 10 x 10m. oraz niewielki odcinek muru kurtynowego od strony zachodniej. Baszta północno-zachodnia ma dwie kondygnacje natomiast wewnątrz trójkondygnacyjnej baszty południowo-zachodniej zachowały się ślady polichromii. W północno-wschodniej części założenia zamkowego zachowały się fundamenty pierwotnego renesansowego dworu Stadnickich wraz z kamiennymi piwnicami z zachowanymi sklepieniami kolebkowymi. ..."
Załączniki
Ruiny zamku widziane z drogi Dynów - Siedliska
Ruiny zamku widziane z drogi Dynów - Siedliska
DSC00635.JPG (4.24 MiB) Przejrzano 1629 razy
Ruiny zamku.
Ruiny zamku.
DSC00446.JPG (4.48 MiB) Przejrzano 1629 razy
Ruiny zamku.
Ruiny zamku.
DSC00461.JPG (4.26 MiB) Przejrzano 1629 razy
Mapka lokalizacyjna
Mapka lokalizacyjna
ds.jpg (338.57 KiB) Przejrzano 1629 razy
Mikebanik
Posty: 216
Rejestracja: 21 wrz 2019, 5:42

Re: Piwnice dworu Stadnickich w Dąbrówce Starzeńskiej

Post autor: Mikebanik »

W latach 50tych oraz 2009-2012 na terenie zespołu zamkowego przeprowadzono kompleksowe badania archeologiczne i prace zabezpieczające, w trakcie których odkryto mury obwodowe pierwotnej siedziby Stadnickich z klatką schodową, piwnicami i relikty kanału odwadniającego pochodzącego z przełomu XVIII i XIX w. oraz zabezpieczono mury baszty północno-zachodniej.

Obecnie część podziemna na powierzchni objawia się kilkoma zapadliskami ogrodzonymi drewnianymi balustradami. Największa z nieciągłości terenu skrywa „klatkę schodową” sprowadzającą na poziom piwnic. Piwnice to dwa duże kolebkowe, połączone ze sobą pomieszczenia. Od południowego z pomieszczeń odbiegał kiedyś korytarzyk, który obecnie w połowie przegrodzony jest zapadliskiem. Do tego korytarzyka możemy przedostać się od drugiej strony, od jednego z zapadlisk, w którym jest wąsie wejście.
Załączniki
Zapadliska powstałe w skutek zapadania się piwnic.
Zapadliska powstałe w skutek zapadania się piwnic.
DSC00500.JPG (4.97 MiB) Przejrzano 1628 razy
Przekrój przez piwnice sporządzony przez archeologów (z lat to-tych?)
Przekrój przez piwnice sporządzony przez archeologów (z lat to-tych?)
szkic piwnic.jpg (49.27 KiB) Przejrzano 1628 razy
Wejście do piwnic.
Wejście do piwnic.
DSC00507.JPG (5.02 MiB) Przejrzano 1628 razy
Izba nr 1 (południowa)
Izba nr 1 (południowa)
DSC00585.JPG (2.71 MiB) Przejrzano 1628 razy
Izba nr 2 (północna)
Izba nr 2 (północna)
DSC00555.JPG (2.66 MiB) Przejrzano 1628 razy
Izba nr 2
Izba nr 2
DSC00539.JPG (2.41 MiB) Przejrzano 1628 razy
Wnęka znajdująca się w zejściu do piwnic.
Wnęka znajdująca się w zejściu do piwnic.
DSC00591.JPG (4.09 MiB) Przejrzano 1628 razy
Mikebanik
Posty: 216
Rejestracja: 21 wrz 2019, 5:42

Re: Piwnice dworu Stadnickich w Dąbrówce Starzeńskiej

Post autor: Mikebanik »

I korytarzyk, który pierwotnie prowadził do Izby nr 1 (południowej). Obecnie przegrodzony jest pełnoprofilowym zawałem.
Załączniki
Zapadlisko z wejściem do korytarzyka. W tle widoczne barierki ogradzające wejście do piwnic i ich obwały.
Zapadlisko z wejściem do korytarzyka. W tle widoczne barierki ogradzające wejście do piwnic i ich obwały.
DSC00631.JPG (4.98 MiB) Przejrzano 1626 razy
Po wniknięciu do wnętrza.
Po wniknięciu do wnętrza.
DSC00613.JPG (2.26 MiB) Przejrzano 1626 razy
Kilkumetrowej długości korytarzyk w całej okazałości.
Kilkumetrowej długości korytarzyk w całej okazałości.
DSC00599.JPG (2.59 MiB) Przejrzano 1626 razy
ODPOWIEDZ

Wróć do „Eksploracja w Polsce”